Lenard's Weblog

Het gedoe de laatste tijd rond de bonussen bij banken doet me denken aan de tijd (rond 1995) dat ik bij de ABN-Amro werkte in Amsterdam. Ik werkte in een pand op de Vijzelstraat (de Vijzelbank) waar de (indertijd) projectorganisatie van Electronic Banking was gehuisvest.

Naast dat pand staat gebouw de Bazel , het oude hoofdkantoor van de ABN en haar voorgangers.

Tussen de twee panden liep (?) onder de gracht door de “Poentunnel” die een tijd in gebruik was geweest voor geldtransporten tussen de twee panden.

Indertijd was ABN-Amro marktleider op gebied van electronic banking. Om deze positie verder te versterken was een project en projectorganisatie gestart om de banksystemen, organisatie en betaalsoftware klaar te maken voor de toekomst. De bank medewerkers werden gestimuleerd om zoveel mogelijk electronic banking contracten te verkopen door ze te belonen met airmiles.

Gevolg van het belonen met airmiles was dat er veel contracten aan buren, familie en bekenden verkocht werden. Naast het feit dat er dus nogal wat “lucht” in deze verkoop zat bevreemdde het mij indertijd dat medewerkers op deze wijze beloond werden voor iets dat ik als “gewoon je werk doen” zag; meewerken aan een goed en aantrekkelijk product zou op zichzelf al motivatie moeten opleveren om klanten van de meerwaarde te willen overtuigen. Het is waarschijnlijk ook een methode die alleen op korte termijn leidt tot extra resultaat en het gevaar met zich meebrengt dat bij het uitblijven van de airmiles de resultaten onder het voorheen normale niveau duiken.

De actie leidde dus tot een acute toename in het aantal contracten voor electronic banking. De afdeling contract administratie had het er behoorlijk druk mee. De afdeling was gevestigd op de zolderverdieping van het van buiten schitterende gebouw “de Bazel”. Hoewel de Bazel van buiten en binnen weelde en klasse uitstraalt was het op de zolderverdieping een benauwde en hete bedoening. In de periode dat men de hausse van de contracten te verwerken kreeg was het een zeer hete zomer. Om de temperatuur op de zolder wat meer werkbaar te maken was er een airconditioning geplaatst maar die stond altijd uit omdat de herrie van het ding storender was dan het werken in een temperatuur van tegen de 30 graden.

Deze anekdote vraagt om een moraal zou je zeggen. Laten we er maar een stelling van maken:

Invoering van bonussystemen en keer op keer verhogen van bonussen duidt op onvermogen van het management in de betreffende organisatie om het bedrijf en de werknemers met andere stuurmiddelen (strategie, visie, doelstellingen, communicatie, plannen, prioriteren, projecten, werkafspraken) de juiste kant op te krijgen.

Een bekend fenomeen is dat succes vele eigenaren kent. Als AZ dit jaar kampioen wordt zal er veel gediscussieerd worden of het nu coach van Gaal, spits X met zijn doelpunten, middenvelder Y met zijn briljante voorzetten of verdediger Z was met z´n snijdende tackels.

Het “geval AZ” is nog extra interessant omdat van Gaal vorig seizoen al was weggestuurd maar door de spelersgroep is behouden. Dus hoewel van Gaal een belangrijke bijdrage aan het succes zal leveren had het zomaar gekund dat hij er niet meer bij was geweest.

Een advertentie verkoper heeft mij ooit proberen uit te legen dat hij de belangrijkste medewerker van het bedrijf was omdat hij immers het geld verdiende. Sinds die tijd heb ik me regelmatig afgevraagd of bedrijven en sportteams nu zoveel verschillen. Er zijn allerlei prikkels bedacht om managers en medewerkers te stimuleren om goed te presteren.

Ultieme doel lijkt te zijn dat managers het geld van investeerders zien als hun eigen geld en er ook op dezelfde voorzichtige wijze mee omspringen. Bij bepaalde managers loopt dat echter wat uit de hand en zij zien het geld van de investeerders iets te letterlijk als hun eigen geld; ze plegen fraude of kennen zichzelf exorbitante bonussen toe. In hun ogen is dat ook volkomen terecht: zonder hen was er immers nooit zoveel geld verdiend.

Maar net als in de sport doen de echt goede managers het niet primair voor het geld. Uiteindelijk is het de liefde voor het werk en de eerzucht om het goed of beter te doen dan een ander die hen drijft. En wie gunt het van Gaal niet dat hij aan het eind van het seizoen met een brede glimlach en tranen in de ogen de schaal boven zijn hoofd kan heffen? Ze beseffen bovendien dat ze succes kunnen hebben omdat ze onderdeel zijn van een team met goede spitsen, middenvelders en verdedigers. Een team dat hen in staat stelt succesvol te zijn maar het hen bovenal ook gunt…